De geschiedenis begint in 1874, toen de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HIJSM) de spoorlijn Amsterdam – Amersfoort opende, beter bekend als de Oosterspoorweg.
Vóór de komst van de trein was Bussum een klein, onbeduidend boerendorp dat voornamelijk leefde van het land. De komst van het spoor veranderde alles:
- De forens: Amsterdamse zakenlieden ontdekten de gezonde lucht en de ruimte van het Gooi. Bussum transformeerde van boerendorp naar chique forensenplaats.
- Lijnrecht door het midden: Omdat de kortste route tussen Weesp en Hilversum toevallig precies over de zandgronden van Bussum liep, werd de lijn dwars door de kern getrokken. Hierdoor ontstond de bekende verdeling tussen ‘over het spoor’ (het villapark het Spiegel) en de rest van het dorp.
Twee stations, twee werelden
Bussum is uniek door het feit dat het op korte afstand van elkaar twee actieve stations heeft. Hoewel ze op dezelfde lijn liggen, hebben ze een totaal verschillende achtergrond.
1. Station Naarden-Bussum
Dit is het “hoofdstation” en een architectonisch icoon.
- Historie: Het huidige gebouw stamt uit 1926 en is ontworpen door H.G.J. Schelling. Het is een prachtig voorbeeld van de zakelijk-expressionistische stijl.
- De naam: De dubbele naam is altijd een punt van discussie geweest. Hoewel het station volledig op Bussums grondgebied ligt, eiste de vestingstad Naarden haar naam op de gevel omdat zij destijds belangrijker werd geacht.
- Functie: Jarenlang was dit een belangrijk overstapstation voor de lijn naar Huizen (de beruchte ‘Gooise Moordenaar’ stoomtram). Tegenwoordig is het een knooppunt voor intercity’s en sprinters.
2. Station Bussum Zuid
Waar Naarden-Bussum de klasse van het verleden uitstraalt, is Bussum Zuid puur functioneel.
- Historie: Geopend in 1966 om de naoorlogse uitbreidingsdelen in het zuiden van Bussum te bedienen.
- Karakter: Het is een typisch ‘voorstadstation’. Het ligt direct aan de Bussumerheide, wat het een favoriete plek maakt voor wandelaars en forenzen uit de buurten aan de zuidkant.
De barrière en de verbinding
Het feit dat de trein dwars door het dorp rijdt, zorgt anno 2025 nog steeds voor uitdagingen. De vele overwegen (zoals de Comeniuslaan en de Brinklaan) zijn berucht om hun lange wachttijden.
Onlangs is het stationsgebied van Naarden-Bussum grondig gerenoveerd:
- Spoorvermindering: Er zijn sporen weggehaald om de barrièrewerking te verminderen.
- Veiligheid: De overwegen zijn aangepast om de doorstroming te verbeteren, hoewel de spoorlijn een fysieke scheiding blijft vormen tussen het statige Spiegel en het levendige centrum.
Wist je dat? Bussum een van de weinige plekken in Nederland is waar je binnen vijf minuten van een historisch monumentaal station naar een uitgestrekt natuurgebied (de heide) kunt reizen via een tweede station in hetzelfde dorp.
Het spoor is voor Bussum zowel een zegen als een last. Het bracht de welvaart en de bewoners die het dorp groot maakten, maar het dicteert tot op de dag van vandaag het verkeersinfarct en de indeling van de publieke ruimte.